De Grebbeberg

bijgewerkt 07-03-2019

Waar
Het Grebbeberggebied ligt aan het zuid-oostelijke einde van de Utrechtse Heuvelrug.

Het gebied
De Grebbeberg is onderdeel van de langste stuwwal die een zich uitbreidende landijstong zo’n 150.000 jaar geleden in het gebied van de provincie Utrecht vormde. De ijslob bouwde de stuwwal met de (rivier)afzettingen die ze in het gebied van de huidige Gelderse Vallei wegschoof.

Ooit liep de stuwwal nog verder naar het zuiden om vervolgens weer naar het noorden om te buigen en aan te sluiten op de stuwwal van Ede - Wageningen. 

Door het woeste water van de Rijn werd de zuidelijke punt van de stuwwalboog langzamerhand weggeslagen en naar zee getransporteerd. Wat overbleef was een zeer steile helling voor Nederlandse begrippen.

De plateaus en terrassen ontstonden waarschijnlijk doordat de ijstongen die de stuwwallen vormden deze later ook (grotendeels) overdekten en egaliseerden. Daarbij zullen de koppen van evenwijdige stuwwalribbels zijn weggeschaafd.

Toch mogen we de zuidflank van de Grebbeberg gerust één van de meest bijzondere landschappen van de provincie Utrecht noemen. De steil oprijzende hellingen van de Utrechtse Heuvelrug vormen een groot contrast met het dal van de Rijn.

De voorloper van deze Rijn was in het Weichselien, de laatste ijstijd, een zogenaamde verwilderde rivier. Het water stroomde snel en de rivier kende allerlei armen die dan weer aftakten, dan weer samenvloeiden. Deze stroom sleep een deel van de stuwwal tussen Rhenen en Wageningen weg. Hierdoor ontstond de steile zuidhelling van de Grebbeberg.

De Grebbeberg is een bebost gebied. Op de Grebbeberg is een vroegmiddeleeuwse walburcht te vinden. Aan de voet van de Grebbeberg liggen een militaire verdedigingslinie en De Blauwe Kamer, een natuurontwikkelingsgebied met veel rivierdynamiek.

 

Aardkundig Monument

De Grebbeberg is een schoolvoorbeeld van een stuwwal met een steile helling. Het laat duidelijk de verschillende fases van de vorming van het landschap zien.

Onderaan de Grebbeberg heeft de provincie Utrecht een informatiepaneel geplaatst, waarop uit de doeken gedaan wordt hoe de Grebbeberg is ontstaan. 

Bovenop de Grebbeberg ligt o.a. het Militair Ereveld.

 

Aanvullende (semi)wetenschappelijke publicaties