Geo hotspots-Heuvelrug Zuid

bijgewerkt 27-03-2019

Renswoude

Geopad 092-De stuwwallen van Veenendaal w.o. de Emminkhuizerberg
Stuwwalgebied met een geïsoleerde stuwwal en sneeuwsmeltwaterdal.
De Emminkhuizerberg is de hoogst gelegen geïsoleerde stuwwal in de Gelderse Vallei. De top van de heuvel op 21.1 meter boven NAP steekt ongeveer 15 meter boven het omringende dekzandgebied uit. De Emminkhuizerberg is in de voorlaatste ijstijd, het Saalien, gevormd en bestaat uit Rijn- en Maas afzettingen.

De Utrechtse Heuvelrug is ook in die ijstijd gevormd, maar eerder dan de Emminkhuizerberg. Na de vorming van de Utrechtse Heuvelrug bleef er tussen Baarn, Soest, Bilthoven, Hilversum en de Gelderse Vallei een laagte achter. Later in het Saalien werden hier nog enkele bulten opgestuwd door het ijs waaronder de Emminkhuizerberg. Midden op de berg ligt een oost-west gericht dal uit de laatste ijstijd, het Weichselien, dit is een sneeuwsmeltwaterdal.

Rhenen

Geopad 081-De Elster Berg
Vrij hoog zuidelijk deel van een stuwwalboogje dat vooral noordwestwaarts goed is te zien. Slechts enkele korte reeksen kommetjes. Hier en daar een smeltwaterdalletje. Op de zuidflank van de Elsterberg enkele groepen grafheuvels. Een wijdmazig net lange aarden walletjes.

 

Geopad 082-Het Prattenburgse Bos bij Veenendaal
Een vrij hoog en tamelijk groot stuwwalplateau, aan beide zijden door een pas gescheiden van enkele andere hooggelegen stuwwalgedeelten. Ook enkele valleien met een voormalig smeltwaterdalletje. Slechts weinig microreliëf. Op de noordflank een complex aarden walletjes. In het zuiden een drooggevallen sprenggeul.

 

Geopad 083-Het Egelmeer e.o. bij Veenendaal 
Een uitgeveende natte terreindepressie van een stuwwalzoomterras wordt er omsloten door een stuwwalboogje. In het zuidelijk deel van het gebied ligt een markant rond (graf)heuveltje.

 

Geopad 084-De Buurtse en Sparreboomse Berg
Vrij hoog smal stuwwalplateau dat aan de noordoostzijde wordt begrensd door een grote voormalige groeve. Vooral bovenaan de plateauflanken komen (ronde) kleine kuilen voor. Daar ligt ook een vrij markante grafheuvel.

 

Geopad 085-De Remmerdense Heide
De langste stuwwal van de Utrechtse Heuvelrug vertoont er enkele zuidwestelijke uitlopers. Ter weerszijden ervan dalen enkele dalletjes af naar het rivierengebied. In de hoogste gebiedsdelen komen ronde kuilen en een bundel nw-zo georiënteerde kleine troggen voor. Wat dichter bij het rivierengebied liggen verscheidene grafheuvels.

 

Geopad 086-Het Remmersteinse Bos
Vrij hoog stuwwalgedeelte met een geterrasseerde zuidwestelijke uitloper. Bovenaan de flanken van het stuwwalplateau liggen enkele ovale terreindepressies en een aantal grafheuvels. Hier en daar werden al vrij lang geleden rechte aarden walletjes gecreëerd. Het plateau wordt aan beide zijden door een pas van andere hoge stuwwalgedeelten gescheiden. Via de passen lopen enkele dalletjes naar het rivierengebied of de Gelderse Vallei.

 

Geopad 087-De Thymse Berg
Enkele plateaus worden er door passen van elkaar en andere relatief hoge stuwwalgedeelten gescheiden. Via de passen lopen een aantal dalletjes naar het rivierengebied of de Gelderse Vallei. Een paar plateaus vertonen een min of meer geterrasseerde zuidwestelijke uitloper. Bovenaan de stuwwalflanken komen locaal kleine (ronde) kuilen voor. Daar bevindt zich bij een kruispunt van historische verbindingen ook een vrij diepe peervormige terreindepressie die bekend is als de leemkuil. Op de zuidwestelijke flanken van twee stuwwalplateaus liggen enkele vrij grote grafheuvels. Vlakbij Rhenen valt de aanwezigheid van een markant asymmetrisch dal op.

 

Geopad 088-De stad Rhenen
Een smal maar markant stuwwalgedeelte wordt er gedomineerd door een overwegend wnw-ozo georiënteerd plateau dat tot 51 meter boven NAP reikt. De zuidwestflank van de stuwwal wordt verlevendigd door een van de weinige holle weggetjes die de Utrechtse Heuvelrug rijk is.

 

Geopad 089-De Laarsenberg bij Rhenen
Noordelijk deel van een markant stuwwalplateau met een door akkerterrasjes verlevendigde glooiende noordflank.

 

Geopad 090-De Grebbeberg
Zuidelijk deel van een markant stuwwalplateau met een beeldbepalend hoog erosieklif en het geomorfologisch zeer bijzondere droogdalletje De Zwitserse Vallei. Het oostwaarts lopende dalletje begint met een kloofachtig gedeelte, in de zuidelijke flank waarvan enkele sneeuwnissen ontstonden. Verder oostwaarts verbreedt het dalletje zich om een markant rond heuveltje. Daar voorbij stijgt de dalbodem over enige afstand. De Zwitserse Vallei eindigt boven het niveau van het rivierengebied. Bovenaan het erosieklif is een vroegmiddeleeuwse ringwallenburcht een cultuurhistorisch zeer bijzonder geofenomeen.

Utrechtse Heuvelrug

De Amerongse Bovenpolder west
Rivierkleigebied met oeverwallen en oude rivierbeddingen.
Deze oeverwallen en oude rivierbeddingen (stroomruggen) liggen in de uiterwaard Amerongse Bovenpolder west. In de uiterwaard ligt een oude geul met open water. Aan de noordoostzijde grenst het gebied aan een puinwaaier van de Utrechtse Heuvelrug uit de ijstijd het Saalien. Langs de Lek zijn nog actieve rivierprocessen van erosie en sedimentatie zichtbaar.
Verder van de rivier af neemt de invloed van de rivierprocessen op het landschap af. Bij overstromingen vindt afzetting van dunne sliblagen plaats.
De ligging van dit uiterwaardenlandschap langs een ijstijdenlandschap maakt dat er kwelwater uittreedt in de zone onderaan de steilrand.
Naast de grote diversiteit in geologie en geomorfologie van deze polder zorgt ook het zeldzame contact tussen een landschap gevormd door ijs en een rivierenlandschap ervoor dat dit aardkundig een zeer waardevol gebied is. Het is daarnaast een schoolvoorbeeld van een oude rivierbedding.

 

Geopad 072-De Donderberg e.o. bij Leersum 
Oostelijk van de imposante smeltwaterpoort bij Darthuizen gelegen smal en relatief laag stuwwalgedeelte met enkele kuilenreeksen, wat geultjes en enige dalletjes. Ook enkele kleine groeven.

 

Geopad 075-Het Zuylensteinse Bos
Een plateauachtig stuwwalgedeelte. De ondiepe ondergrond bestaat er overwegend uit door landijs opgestuwde, grindrijke (rivier)afzettingen.

 

Geopad 076-De Hoge Ginkel bij Amerongen 
Deels vrij hoog stuwwalgedeelte. Ook enkele voormalige smeltwaterdalletjes. Op sommige plaatsen enkele kommetjes. Aan de noordwestkant geschampt door een boogvormig systeem oude (wind)zandruggetjes. In het zuiden enkele grafheuvels.

 

Geopad 077-De Vlakke Berg bij Amerongen 
Stuwwalgedeelte met reeksen kommetjes, bundels geultjes en bovenaan een dalflank een groep evenwijdige zandribbels.

 

Geopad 078-De Amerongse Berg 
Tot 69 meter boven NAP reikend deel van de Utrechtse Heuvelrug. Respectievelijk aan de noordwest- en zuidoostzijde door een vallei en pas gescheiden van andere hoge stuwwalgedeelten. Ook een enkel voormalig smeltwaterdalletje. In het zuidwesten een netwerk aarden walletjes.

 

Geopad 079-De Galgenberg bij Elst
Gelede westelijke randpartij van het grote stuwwalplateau dat bekend is als de Elsterberg. Van de Amerongse Berg gescheiden door een markante pas. Op en bij de hoogst gelegen plek van de randpartij een groep kommen. Bij de pas een enkele grafheuvel.

 

Geopad 080-De Rojesteinse Berg bij Amerongen 
Noordelijke uitstulping van de Utrechtse Heuvelrug die vanuit en tussen twee kleine ijslobben werd opgestuwd. Reikt in het zuiden tot 66 meter boven NAP. Een kilometer noordelijker buigt de rug geleidelijk lager wordend naar het westen om. Nog verder noordwaarts eindigt de uitstulping met een terras, op de noordelijke flanken waarvan enkele kleine (akker)terrassen voorkomen. Met name op enkele bolle hellinggedeelten worden rijen kommetjes aangetroffen. Bundels overwegend noordnoordoostwaarts lopende geultjes groeven de oostelijke stuwwalflank.

 

Geopad 091-De heideveldjes bij Overberg 
Op een stuwwalzoomterras gelegen deels vrij reliëfrijk gebied met enkele markante windzandruggetjes.