Oostbroek en Niënhof

bijgewerkt 07-03-2019

Waar

Tussen Utrecht en Zeist, ten noorden van Bunnik liggen de landgoederen Oostbroek en Niënhof.

Het gebied
De landgoederen Oostbroek en Niënhof zijn twee natuurgebieden van Het Utrechts Landschap. Deze landgoederen zijn niet alleen uit cultuurhistorisch, maar ook uit aardkundig oogpunt erg interessant.

De landgoederen Niënhof en Oostbroek liggen in een gebied waar voorlopers van de Kromme Rijn gestroomd hebben. In het landschap is dat nog goed te zien. Zij worden gekenmerkt door een gevarieerd landschap van loofbossen, een boomgaard, moerassen, een kloostertuin en grazige weiden.

De oude rivierbeddingen zijn drassig of watervoerend.

Op beide landgoederen is een deel van een oude rivierbedding uitgegraven. Hierdoor wordt een indruk verkregen hoe de rivier er vroeger uitgezien zal hebben. Tegelijkertijd is op beide landgoederen nog goed te zien hoe de oude bedding eruit zag voordat deze uitgegraven werd. Juist de combinatie van oude en uitgraven beddingen heeft geleid tot de aanwijzing tot aardkundig monument.

Rond het begin van de jaartelling was de Kromme Rijn de belangrijkste tak van de Rijn. In tegenstelling tot nu was de rivier niet bedijkt, waardoor deze zelf zijn loop in het landschap kon bepalen. Net als andere Nederlandse rivieren kenmerkte de Kromme Rijn zich door een sterk kronkelende (meanderende) loop. In natte periodes kon de rivier buiten de oevers treden.

Dichtbij de rivier, waar de stroomsnelheid nog vrij hoog is, is voornamelijk zandig materiaal afgezet. Hier zijn de oeverwallen ontstaan, die als een verhoging in het terrein zichtbaar zijn. Wat verder van de rivier konden, in de nu laaggelegen kommen, de fijnere kleideeltjes bezinken. Omdat dijken ontbraken, kon de rivierbedding zich verleggen. Daarom kon de voorloper van de Kromme Rijn zich verplaatsen naar het gebied waar later de landgoederen Oostbroek en De Niënhof gesticht werden.

Ongeveer 1400 jaar later verlegde de Kromme Rijn zich naar de huidige ligging. De oude bedding werd toen langzaam opgevuld met kleiig en venig materiaal.

zie verder ...
- www.utrechtslandschap.nl/natuurgebieden/landgoed-oostbroek/meer-informatie
- www.aardkundigewaarden.nl/aardkundigemonumenten/detailpagina.php?tuin_ID=190

 

Aardkundig Monument
De aardkundige waarde van deze oeverwallen en oude rivierbeddingen is hoog, omdat ze nog goed herkenbaar zijn in het landschap. Het geeft een goed beeld van de ontwikkelingsgeschiedenis van het gebied.Juist de combinatie van oude en uitgegraven beddingen heeft geleid tot de aanwijzing tot aardkundig monument.

 

Aanvullende (semi)wetenschappelijke publicaties